ZBORNIK RADOVA sa regionalne konferencije „Regionalna saradnja u suzbijanju prekograničnog kriminala: savremeni izazovi terorizma i migrantske krize“, Bijeljina, Republika Srpska, BiH, 22-24. maj 2018. godine

Zbornik radova koji se pred Vama nalazi nastao je kao rezultat rada trodnevne regionalne konferencije, koja je pod nazivom „Regionalna saradnja u suzbijanju prekograničnog kriminala: Savremeni izazovi terorizma i migrantske krize“, održana u periodu od 22. do 24. maja 2018. godine u etno-selu Stanišići kod Bijeljine. Organizatori ovog naučnog skupa - Kriminalističko-policijska akademija u Beogradu, Fakultet bezbjednosnih nauka Univerziteta u Banjoj Luci i Fondacija Hans Zajdel iz Minhena - izborom tema i izlagača potrudili su se da ovo ne bude konferencija najviše potrebna njenim organizatorima i učesnicima jer je privukla značajnu medijsku pažnju. Interesovanje medija za ovaj događaj bilo je veliko. Vodeći mediji emitovali su priloge o konferenciji u najgledanijim terminima informativnih emisija. Poseban omaž skupu dalo je prisustvo Željke Cvijanović, predsjednice Vlade Republike Srpske. U obraćanju učesnicima, predsjednica Cvijanović je istakla značaj bezbjednosnih izazova, rizika i prijetnji koje nose terorizam i migrantska kriza, a sa kojima se suočavaju ne samo Republika Srpska i Bosna i Hercegovina već i region. Rad konferencije odvijao se u okviru tri sesije. Prva sesija pod nazivom „Terorizam, radikalizacija i nasilni radikalizam“ bila je okvir za radove fokusirane na niz aspekata fenomena terorizma i radikalizacije. U tom kontekstu, prezentovane su teme koje se odnose na probleme prisutne unutar institucionalnih kapaciteta Republike Srbije prilikom suprotstavljanja terorizmu. Obrađeni su strateški pristupi ovom problemu koji slovi kao jedna od vodećih prijetnji nacionalnoj bezbjednosti Srbije. Dragocjeno je bilo i čuti iskustva Crne Gore. Uslijedile su teme u kojima su obrađena teorijska, konceptualna i praktična pitanja radikalizacije koja vodi ka terorizmu. Apostrofirajući sadržaj prve sesije dolazimo do zaključka da su terorizam i nasilni ekstremizam realnost, vrlo prisutna u zemljama Zapadnog Balkana i da se, prilikom suprotstavljanja ovom problemu, poseže za različitim rješenjima na nacionalnom nivou. Takođe, kada je riječ o pojavi terorizma na Zapadnom Balkanu, iz perspektive međunarodnih odnosa mogu se uočiti različiti i selektivni pristupi. Tokom sesije pod nazivom „Terorizam i migranska kriza“, izlagači su predstavili radove u kojima se obrađuju teorijski aspekti radikalizacije, kao i pitanja proaktivnog i reaktivnog djelovanja prema terorističkim prijetnjama. Obrađena je i uloga policije, ali i obuka policijskih službenika u suprotstavljanju terorizmu. Zaključci koji se mogu izvesti iz sadržaja druge sesije glase da koncept radikalizacije i ekstremizma zaslužuju temeljniju elaboraciju. Naročito je važno naglasiti ocjenu da pristup obezbjeđenju pravnih lica, potencijalnih meta terorista – ponaosob kritične infrastrukture – nije zadovoljavajući i da institucionalni kapaciteti nisu adekvatni te je, stoga, nužan zaokret u odnosu prema zaštiti kritične infrastrukture. Istaknuto je da su u navedenoj oblasti nužne temeljne izmjene radi unapređenja mjera i smanjenja rizika. Težište rada drugog dijela sesije bilo je na migrantskoj krizi, a zaključak koji je proistekao iz diskusije glasi da migrantski talas sa kojim je suočena Bosna i Herecegovina predstavlja ozbiljnu bezbjednosnu prijetnju i da trenutno BiH nema institucionalne kapacitete kojima bi se istoj oduprla. Iako izvršna vlast još od 2010. godine donosi dokumente poput Strategije BiH za prevenciju i borbu protiv terorizma, za javne politike u ovoj oblasti ne može se reći da su prepoznatljive. U okviru treće sesije, prezentovani su radovi čiji su se autori bavili posljedicama organizovanog kriminala, ilegalnih migracija i terorizma po bezbjednost Bosne i Hercegovine, a izložen je i rad iz oblasti forenzičkih analiza eksplozija. Korišćenje eksplozivnih naprava je vrlo čest način izvršenja terorističkih napada te je ova tema privukla pažnju učesnika skupa. Terorizam i migracije su teme regionalnog značaja i zahtijevaju ozbiljnu prekograničnu saradnju. Migrantska kriza ni danas, nakon pola godine, ne gubi na aktuelnosti niti joj se nazire kraj. To daje dodatnu vrijednost, onu koju samo proteklo vrijeme može dati diskursu koji se proljetos vodio u etno-selu Stanišići.